Załącznik nr 1 do
uchwały nr 40/XXXII Rady Naczelnej ZHP
z dnia 15 czerwca 2003 r.
System stopni harcerskich
Dla harcerki i harcerza (w takim kontekście nazw: harcerka i harcerz używamy w odniesieniu do harcerki i harcerza, harcerki starszej i harcerza starszego, wędrowniczki i wędrownika) stopień jest wyzwaniem, które pozwala zmierzyć się z samym sobą. Kolejne stopnie wskazują im pożądane cechy charakteru i wyznaczają etapy osiągnięć życiowych. Każdy stopień jest dla harcerki i harcerza także celem, którego osiągnięcie jest dostrzegane w środowisku.
Czas zdobywania stopnia nazywamy próbą, bo daje możliwość sprawdzenia siebie, wykazania się w konkretnym działaniu postawą, wiedzą i umiejętnościami.
Dla drużynowych stopnie harcerskie są instrumentem wychowawczym, czyli środkiem, za pomocą którego realizują podstawowy program harcerskiego wychowania i uwzględniają indywidualny rozwój harcerki i harcerza. Przez zdobywanie stopni drużynowi wprowadzają harcerki i harcerzy na drogę systematycznej pracy nad sobą, uczą ich pokonywania kolejnych progów
i łączenia własnych dążeń z działaniem w zespole.
System składa się z próby harcerki/harcerza i sześciu stopni: ochotniczki/młodzika, tropicielki/wywiadowcy, pionierki/odkrywcy, samarytanki/ćwika, harcerki orlej/harcerza orlego, harcerki Rzeczypospolitej/harcerza Rzeczypospolitej.
Kolejne stopnie przeznaczone są dla harcerek i harcerzy w określonym wieku:
- harcerki i harcerze: ochotniczka-młodzik, tropicielka-wywiadowca
- harcerki starsze i harcerze starsi: pionierka-odkrywca, samarytanka-ćwik
- wędrowniczki i wędrownicy: harcerka orla-harcerz orli, harcerka Rzeczypospolitej-harcerz Rzeczypospolitej.
Układ wymagań kolejnych stopni różni się ze względu na specyfikę poszczególnych grup wiekowych.
Próba harcerki/harcerza
Próba harcerki/harcerza przygotowuje do złożenia Przyrzeczenia Harcerskiego. Idea
i wymagania próby harcerki/harcerza dotyczą kształtowania harcerskiej postawy oraz podstawowej wiedzy o harcerstwie i Związku. W każdym indywidualnym przypadku wymagania powinny być sformułowane odpowiednio do etapu rozwoju (wieku) harcerki i harcerza realizujących próbę.
Próba harcerki/harcerza nie powinna trwać krócej niż 3 miesiące i dłużej niż 6 miesięcy.
W przypadku zuchów trzeciej gwiazdki należy uwzględnić przygotowanie, jakie otrzymały
w gromadzie zuchowej i umożliwić im odbycie krótszej próby.
Idea stopnia
Idea próby harcerza oraz idee poszczególnych stopni określają postawę, do jakiej harcerka
i harcerz powinni dążyć, zdobywając dany stopień. Postawa ta jest zawsze zgodna z Przyrzeczeniem i Prawem Harcerskim:
Próba harcerki/harcerza
Stara się zasłużyć na miano harcerki/harcerza. Chce poznać harcerstwo i dostosować się do jego wymagań, określonych w prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim. Chce uczestniczyć w życiu zastępu (patrolu) i drużyny.
Ochotniczka-młodzik
Poznaje smak harcerskiej przygody. W swoim postępowaniu kieruje się Prawem Harcerskim. Pamięta o codziennym dobrym uczynku. Chętnie zdobywa nowe wiadomości i umiejętności przydatne w zastępie, drużynie, domu i szkole. Jest zaradna /zaradny, dzielna / dzielny i pogodna/ pogodny.
Tropicielka-wywiadowca:
Przestrzega Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego w codziennym życiu. Zdobywa harcerską wiedzę i doskonali umiejętności z różnych dziedzin. Tropi sytuacje, w których może być pożyteczna/ pożyteczny. Ćwiczy swoją spostrzegawczość i sprawność. Aktywnie uczestniczy w zadaniach zastępu i drużyny.
Pionierka-odkrywca
Ocenia siebie i swoje postępowanie odwołując się do Prawa Harcerskiego. Potrafi radzić sobie
w różnych sytuacjach. Można na niej/nim polegać. Jest uczynna/ uczynny, odważna/ odważny, samodzielna / samodzielny. Wywiązuje się z obowiązków, wynikających z miejsca w drużynie.
Samarytanka-ćwik
Poszukuje wzorów do naśladowania zgodnych z harcerskimi wartościami. Szuka sytuacji,
w których może pomóc zgodnie z wyrażoną w Przyrzeczeniu szczerą wolą. Pracuje nad swoim charakterem. Poszukuje swoich zainteresowań i pasji. Rozwija je zdobywając wiedzę i umiejętności w wybranych dziedzinach. Współtworzy życie drużyny.
Harcerka orla-harcerz orli
Kierując się Prawem Harcerskim buduje swój własny system wartości. Sama/ sam wyznacza swoje cele. Wybiera swoją drogę życiową. Dąży do mistrzostwa w wybranych dziedzinach. Podejmuje wyzwania. Znajduje pole stałej służby.
Harcerz Rzeczypospolitej-harcerka Rzeczypospolitej
Ma własny system wartości wynikający z Prawa Harcerskiego. Kieruje się nim we wszystkich aspektach swojego życia. Potrafi godzić pełnione przeze siebie role, np. w rodzinie, w szkole,
w pracy, w działalności społecznej. Osiąga mistrzostwo w wybranych dziedzinach aktywności. Jest świadomą obywatelką/świadomym obywatelem RP. Swoim życiem daje świadectwo o harcerstwie.
Zasady i tryb zdobywania stopni harcerskich
- Harcerka i harcerz zdobywają stopnie indywidualnie. Zdobywanie stopni rozpoczyna się po złożeniu Przyrzeczenia Harcerskiego.
- Harcerka i harcerz przystępują do zdobywania stopni odpowiednich do etapu swojego rozwoju.
- Zadania na stopnie ochotniczki/młodzika, tropicielki/wywiadowcy harcerki i harcerze realizują głównie przez aktywny udział w życiu drużyny. Nad ich zdobywaniem czuwają opiekunowie, którymi są zgodnie ze zwyczajem środowiska, np. zastępowi, przyboczni, drużynowy.
- Zdobywanie stopni pionierki/odkrywcy, samarytanki/ćwika poprzedza sformułowanie przez harcerkę i harcerza indywidualnych zadań zgodnych z ideą i wymaganiami danego stopnia.
W sformułowaniu tych zadań pomagają im opiekunowie, zgodnie ze zwyczajem środowiska, np. zastępowi, przyboczni, drużynowy. - Zdobycie stopni harcerki orlej/harcerza orlego i harcerki Rzeczypospolitej/harcerza Rzeczypospolitej wymaga ułożenia indywidualnej próby na stopień. Planowanie i realizację prób na te stopnie wspiera opiekun próby. Może nim być harcerz w stopniu równym zdobywanemu albo wyższym lub instruktor (w przypadku stopnia harcerki orlej/harcerza orlego w stopniu przewodnika, a w przypadku stopnia harcerki Rzeczypospolitej/harcerza Rzeczypospolitej minimum w stopniu podharcmistrza).
- W szczególnych przypadkach drużynowy może dostosowywać wymagania stopnia do indywidualnych możliwości harcerki i harcerza (np. zdrowotnych), specyfiki pracy drużyny, warunków środowiska itp.
- Przy zamknięciu próby należy wziąć pod uwagę realizację wymagań na stopnie i postawę harcerki/harcerza.
- Decyzje w sprawie zatwierdzenia programu próby oraz o przyznaniu stopnia podejmują:
- w drużynie harcerskiej – drużynowy przy współudziale rady drużyny
- w drużynie starszoharcerskiej – rada drużyny
- w drużynie wędrowniczej – członkowie drużyny zgodnie z konstytucją drużyny
Program próby musi być zapisany w karcie próby.
- Do prowadzenia prób HO i HR (zatwierdzenia programu próby oraz podjęcia decyzji o przyznaniu stopnia) można powołać kapitułę stopni przy drużynie, szczepie, związku drużyn lub hufcu.
W skład kapituły mogą wchodzić tylko posiadający ten stopień harcerze i instruktorzy. Kapituła składa się przynajmniej z trzech członków. Szczegółowe zasady funkcjonowania kapituły określają członkowie kapituły, a zatwierdza komendant jednostki, przy której działa kapituła. - Decyzje o otwarciu próby, zamknięciu i przyznaniu stopnia ogłasza drużynowy w rozkazie.
- Podsumowanie realizacji próby może odbywać się w sposób przyjęty w danym środowisku, np. bieg harcerski, ocena przez kapitułę stopni.
- Zdobycie stopnia potwierdza się wpisem do książeczki harcerskiej i oznaczeniem na pagonach (lub patkach w drużynach wodnych) munduru harcerskiego:
- ochotniczka i młodzik – jedna belka,
- tropicielka i wywiadowca – dwie belki,
- pionierka i odkrywca – jedna krokiewka
- samarytanka i ćwik – dwie krokiewki
- harcerka orla i harcerz orli – jedna gwiazdka
- harcerka Rzeczypospolitej i harcerz Rzeczypospolitej – dwie gwiazdki.
Dodatkowo stopnie można oznaczać nabiciem na krzyżu harcerskim:
- pionierka i odkrywca – srebrna lilijka,
- samarytanka i ćwik – złota lilijka,
- harcerka orla i harcerz orli – złota lilijka i złoty okrąg,
- harcerka Rzeczypospolitej i harcerz Rzeczypospolitej – złote: lilijka, okrąg i wieniec.
Próba haRcerki/próba harcerza
Staram się zasłużyć na miano harcerki/harcerza. Chcę poznać harcerstwo i dostosować się do jego wymagań, określonych w prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim. Chcę przebywać w zastępie (patrolu)
i drużynie.
Zalecany czas trwania próby: 3 – 6 miesięcy
Wymagania próby
- Znam i rozumiem treść Przyrzeczenia Harcerskiego.
- Znam i rozumiem Prawo Harcerskie.
- Znam i rozumiem symbolikę krzyża harcerskiego, lilijki i koniczynki. Potrafię wyjaśnić, do czego zobowiązuje harcerskie pozdrowienie „Czuwaj”.
- Znam hymn harcerski i umiem go zaśpiewać.
- Kompletuję swój mundur harcerski.
- Systematycznie uczestniczę w zbiórkach zastępu i drużyny.
- Wykonałam/em z zastępem (patrolem) przynajmniej jedno zadanie zespołowe (lub projekt).
- Znam nazwę drużyny, imię i nazwisko zastępowego i drużynowego i wiem, jak się z nimi skontaktować.
Uwaga: próbę można poszerzyć o dodatkowe wymagania przyjęte w drużynie.
Załącznik
TRYB PRZEJŚCIOWY
W sytuacji, gdy harcerz/harcerka posiada już stopień harcerski i nie ma otwartej próby
na stopień kolejny, zachowuje swój dotychczasowy stopień według odpowiednika z nowego systemu, według wzoru (modyfikując odpowiednio oznaczenia):
|
stopień wg starego systemu |
zmiana oznaczenia |
stopień wg nowego systemu |
|
|
wg starego systemu |
wg nowego systemu |
||
|
młodzik-ochotniczka |
I |
I |
młodzik-ochotniczka |
|
wywiadowca- tropicielka |
II |
II |
wywiadowca-tropicielka |
|
----------------------------------- |
----------- |
> |
odkrywca-pionierka |
|
samarytanka-ćwik |
III |
>> |
samarytanka-ćwik |
|
HO |
* |
* |
HO |
|
HR |
** |
** |
HR |
Następnie otwiera próbę na kolejny stopień według nowego systemu.
W sytuacji, gdy harcerz/harcerka ma już otwartą próbę na stopień według dotychczasowych wymagań, kończy realizację próby wg starego systemu stopni.
.
WYMAGANIA NA STOPNIE
ochotniczka-młodzik
Z ochotą poznaję smak harcerskiej przygody. W swoim postępowaniu kieruję się Prawem Harcerskim. Pamiętam o codziennym dobrym uczynku. Chętnie zdobywam nowe wiadomości
i umiejętności przydatne w zastępie, drużynie, domu i szkole. Jestem zaradna/y, dzielna/y
i pogodna/y.
Do próby może przystąpić harcerka/harcerz, która/y:
- złożyła/ył Przyrzeczenie Harcerskie,
- aktywnie uczestniczy w życiu zastępu i drużyny.
Zalecany czas trwania próby: 6-9 miesięcy
Wymagania stopnia
Praca nad sobą
- Staram się postępować zgodnie z Prawem Harcerskim.
- W każdym widzę bliźniego. Dostrzegam potrzeby bliźnich, wyrażam to przez spełnianie dobrych uczynków.
- Mam swoją ulubioną książkę. Korzystam z biblioteki.
- Mam swoje hobby, zaprezentowałem je w zastępie, drużynie.
Życie rodzinne
- Mam stały obowiązek domowy i wywiązuję się z niego.
- Znam daty świąt rodzinnych (imieniny, urodziny, rocznice) i pamiętam o nich.
- Dziele się z rodzicami moimi radościami i niepowodzeniami.
Zaradność życiowa
- Noszę mundur zgodny z regulaminem obowiązującym w ZHP.
- Zaoszczędziłam/em niedużą sumę pieniędzy i wydałam/em ją na zaplanowany wcześniej cel.
- Znam okolice swego domu i szkoły. Wiem, gdzie jest przychodnia lekarska, apteka, poczta, posterunek policji, dworzec autobusowy i dworzec kolejowy. Potrafię wskazać drogę do tych miejsc.
- Dbam o własny wygląd i czystość, utrzymuję porządek wokół siebie. Przyszyłam/em guzik, plakietkę do munduru.
- Systematycznie uczestniczę w zajęciach ruchowych (np. gimnastyka, gra w piłkę, jazda na rowerze, aerobik, jazda na rolkach).
- Dbam o higienę osobistą i zapobiegam przeziębieniom, odpowiednio się ubierając.
Wiedza harcerska
- Wiem, kiedy powstał skauting, kto był jego twórcą oraz kto tworzył harcerstwo na ziemiach polskich. Wiem, czym wsławiły się Szare Szeregi.
- Wiem, kto jest bohaterem mojej drużyny (szczepu).
- Potrafię zachować się w kręgu i podczas ogniska. Znam zwyczaje i obrzędy mojego zastępu
i drużyny. - Wiem, jak oznacza się funkcje pełnione w zastępie, drużynie, szczepie.
- Znam podstawy musztry harcerskiej. Stanę w postawie zasadniczej i swobodnej, wykonam zwroty. Ustawię się na zbiórce, zachowam się w szyku i zamelduję się. Odpowiednio zachowam się podczas hymnu i wobec sztandaru.
- Mam śpiewnik harcerski. Znam przynajmniej 5 piosenek harcerskich i pląsów.
Techniki harcerskie
- Umiem zaradzić w przypadku skaleczenia, otarcia nogi, zachłyśnięcia, niewielkiego oparzenia i stłuczenia, krwotoku z nosa, użądlenia przez pszczołę lub osę. Odpowiednio wykorzystuję dostępne środki opatrunkowe. Znam prawidłową temperaturę człowieka
i potrafię ją zmierzyć. Znam numery telefonów pogotowia ratunkowego, policji, straży pożarnej oraz ogólnopolski numer alarmowy. Wiem, jak wezwać pomoc w nagłym wypadku. - Uczestniczyłam/em w grze terenowej. Wyznaczyłam/łem strony świata za pomocą słońca, przedmiotów terenowych i busoli. Dotarłam/em do wyznaczonego miejsca po znakach patrolowych.
- Uczestniczyłam/em w wycieczce, przygotowałam/em swój ekwipunek wycieczkowy, odpowiedni do warunków atmosferycznych i terenowych. Potrafię bezpiecznie poruszać się po drodze (samodzielnie i w grupie).
- Rozstawiłam/em namiot turystyczny, ułożyłam/em i rozpaliłam/em bezpiecznie ognisko. Znam trzy węzły.
- Byłam/em z zastępem lub drużyną na wycieczce w lesie. Umiem się w nim zachować. Rozpoznałam/em po sylwetce i liściach 5 drzew.
- Zaopiekowałam/em się zwierzęciem lub rośliną.
- Znam co najmniej dwa sposoby szyfrowania wiadomości.
Postawa obywatelska
- Znam historię godła i barw narodowych. Wiem, co oznaczają i potrafię się wobec nich zachować. Zaśpiewam hymn państwowy.
- Odszukam na mapie Polski miejsca, które dotąd odwiedziłem lub chciałbym odwiedzić.
- Wyrobiłem w sobie pożyteczne domowe nawyki ekologiczne.
W okresie próby uczestniczyłam/em w realizacji co najmniej dwóch zadań zespołowych zastępu. Zdobyłam/em w czasie próby przynajmniej dwie sprawności.
Uwaga. Próbę można uzupełnić o dodatkowe wymagania przyjęte w środowisku.
Tropicielka-wywiadowca
Jestem na tropie harcerskiej przygody. Przestrzegam Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego w życiu codziennym. Mam oczy i uszy otwarte. Ćwiczę swoją spostrzegawczość. Aktywnie uczestniczę
w zadaniach zastępu i drużyny. Zdobywam harcerską wiedzę i doskonalę umiejętności z różnych dziedzin harcerskiego życia.
Do próby może przystąpić harcerka lub harcerz, która/y:
- zdobyła/ył stopień ochotniczki/młodzika; jeśli nie posiada stopnia ochotniczki/młodzika, realizuje próbę tropicielki/wywiadowcy poszerzoną o wiadomości i umiejętności zawarte
w wymaganiach poprzedniego stopnia; - aktywnie uczestniczy w życiu zastępu i drużyny.
Zalecany czas trwania próby: 6-12 miesięcy
Wymagania stopnia
Praca nad sobą
- Notuję sytuacje, w których postąpiłam/em zgodnie i niezgodnie z Prawem Harcerskim i na ich podstawie dokonałam/em wyboru punktu Prawa Harcerskiego, nad którym szczególnie chciałabym/łbym mocno popracować.
- Robię codzienny rachunek dobrych i złych uczynków.
- Ukończyłam/em próbę silnej woli, np. przez tydzień zrezygnowałam/em ze słodyczy, oglądania telewizji, gier komputerowych.
Życie rodzinne
- Przygotowałam/em uroczysty posiłek dla domowników lub uczestniczyłam/em
w przygotowaniach świąt rodzinnych. - Znam historię swojej rodziny.
- Rozmawiam z rodziną o swoich problemach.
Zaradność życiowa
- Osiągnęłam/em dobre wyniki w grach na spostrzegawczość.
- Uczestniczyłam/em w akcji zarobkowej drużyny.
- Wiem, jakie zmiany rozwojowe zachodzą u dziewcząt (u chłopców) w moim wieku. Staram się poznać potrzeby i możliwości swojego organizmu.
- Znam szkodliwe skutki palenia papierosów, picia alkoholu i zażywania narkotyków.
- Regularnie uprawiam wybraną dziedzinę sportu lub aktywności ruchowej. Poprawiłam/em swoje osiągnięcia.
- Systematycznie ćwiczę znajomość języka obcego.
- Korzystałam/em z informacji PKS, PKP, uzyskałam/em potrzebny numer telefoniczny
i znalazłam/em potrzebną informację w internecie.
Wiedza harcerska
- Znam najważniejsze wydarzenia z dziejów harcerstwa. Potrafię wskazać kilka postaci zasłużonych dla ruchu harcerskiego.
- Wiem, jak powstała tradycja Dnia Myśli Braterskiej.
- Wiem, co oznaczają skróty WOSM i WAGGGS, wyjaśnię, dlaczego harcerki noszą na mundurze plakietkę WAGGGS, a harcerze plakietkę WOSM.
- Znam historię swojej drużyny (szczepu) oraz bohatera drużyny (szczepu). Wiem, jakie cechy bohatera drużyny (szczepu) warto naśladować.
- Wiem, kto jest bohaterem mojego hufca i mojej chorągwi.
- Znam nazwy stopni harcerskich i instruktorskich oraz sposób ich oznaczania na mundurze. Wiem, jakie sznury noszą instruktorzy komendy hufca, komendy chorągwi, Głównej Kwatery i Przewodniczący ZHP. Znam ich miejsce w strukturze ZHP.
- Przeczytałam/em minimum dwie książki o tematyce harcerskiej.
Techniki harcerskie
- Znam skład apteczki drużyny i wiem, jak stosować znajdujące się w niej środki. Potrafię udzielić pierwszej pomocy w przypadku krwotoku, stłuczenia, oparzenia, odmrożenia, skręcenia stawu, złamania kończyny, wystąpienia ciała obcego w oku, omdlenia, udaru słonecznego. Pełniłam/em służbę samarytańską, np. na wycieczce, biwaku, festynie.
- Wyznaczyłam/em azymuty w terenie. Wykonałam/em szkic drogi, zaznaczając azymuty, charakterystyczne obiekty i odległości. Posługując się busolą i mapą dotarłam/em do wyznaczonego miejsca. Wyznaczyłam/em w nocy kierunek północny. Prawidłowo oceniłam/em „na oko” odległość w terenie, długość przebytej drogi oraz czas marszu.
W pomiarach wykorzystałem wymiary swojego ciała, np. wzrost, rozpiętość ramion i długość stopy. - Znam oznakowanie szlaków turystycznych oraz zasady poruszania się po nich. Przeszłam/przeszedłem oznaczonym szlakiem.
- Uczestniczyłam/em w rozstawianiu obozu. Zbudowałam/em proste urządzenie obozowe lub wykonałam/em element zdobnictwa obozowego. Znam osiem węzłów, wykorzystałam/em je w praktyce (np. przy budowie urządzeń, w zdobnictwie obozowym lub podczas wędrówki). Przygotowałam/em posiłek dla zastępu na kuchni polowej lub kuchence turystycznej.
- Kompletuję ekwipunek turystyczny odpowiedni na różne pory roku.
- Nadałam/em i odebrałam/em wiadomość przekazaną alfabetem Morse’a.
- Odnalazłam/em w środowisku naturalnym 5 roślin chronionych.
- Obserwowałam/em wybrane zwierzę i opowiedziałam/em innym (w zastępie, w drużynie lub w klasie) o swoich spostrzeżeniach.
- Wykonałam/em pożyteczną pracę na rzecz przyrody.
Postawa obywatelska
- Znam obszar swojej gminy i jej siedzibę. Sprawnie posługuję się planem lub mapą swojej okolicy, na jej podstawie dotrę we wskazane miejsce.
- Znam daty świąt narodowych, wiem, jakie wydarzenia te święta upamiętniają. Przygotuję
z zastępem zbiórkę z okazji jednego z nich. - Potrafię wskazać na mapie krainy geograficzne Polski.
- Wiem, kto jest protektorem ZHP.
- Znam flagę Unii Europejskiej. Potrafię wymienić kilka państw, które należą do Unii Europejskiej.
W okresie próby uczestniczyłam/em w realizacji co najmniej czterech zadaniach zespołowych
i jednym biwaku.
Zdobyłam/em w czasie trwania próby przynajmniej trzy sprawności, w tym przynajmniej jedną dwugwiazdkową.
Uwaga. Próbę można uzupełnić o dodatkowe wymagania przyjęte w środowisku.
pionierka-odkrywca
Uczestnicząc w harcerskim życiu, odkrywam swoje zainteresowania. Oceniam siebie i swoje postępowanie odwołując się do Prawa Harcerskiego. Potrafię radzić sobie w różnych sytuacjach działając samodzielnie i odpowiedzialnie. Można na mnie polegać. Jestem uczynna/ny, odważany, samodzielna/ny.
Do próby może przystąpić harcerka/harcerz, która/y:
- zdobyła/ył stopień tropicielki/wywiadowcy. Jeśli nie posiada stopnia tropiciela/wywiadowcy, realizuje próbę pionierki/odkrywcy poszerzoną o wiadomości
i umiejętności zawarte w wymaganiach poprzednich stopni, - aktywnie uczestniczy w życiu zastępu i drużyny.
Zalecany czas trwania próby: 9-12 miesięcy
Wymagania stopnia
Praca nad sobą
- Określiłam/em swoją największą słabość i podejmę próbę wyeliminowania jej.
- Aktywnie realizuję obowiązki wynikające z mojej wiary.
- Wykazałam/em, że potrafię poświęcić własną przyjemność na rzecz obowiązku.
- Zdobyłam/em nową umiejętność przydatną w gospodarstwie domowym.
- Rzetelnie wykonuję swoje obowiązki domowe.
- Zapisuję ustalone terminy i wyznaczone zadania, jestem punktualna/ny i obowiązkowa/ny.
- Wzięłam/ąłem udział w zaplanowaniu i zorganizowaniu akcji zarobkowej dla drużyny.
- Dbam o sprzęt drużyny. Brałam/em udział w jego konserwacji.
- Dbam o zdrowie i pamiętam o aktywnym odpoczynku, odpowiedniej ilości snu, prawidłowym odżywianiu się, umiem radzić sobie z problemami okresu dojrzewania.
- Załatwiłam/em powierzoną mi sprawę w instytucji lub urzędzie.
- Zorganizowałam/em wyjście zastępu lub drużyny (grupy koleżanek lub kolegów) do kina, teatru, na koncert, do muzeum lub inną imprezę kulturalną.
- Potrafię w prostych sytuacjach porozumieć się w języku obcym.
- Umiejętnie korzystam z Internetu (wyszukuję potrzebne informacje, posiadam adres
e-mail).
Doskonalenie harcerskie
- Potrafię wskazać główne etapy w dziejach harcerstwa.
- Odwiedziłam/em komendę mojego hufca. Znam adres komendy mojej chorągwi i Głównej Kwatery. Wiem, jak nazywa się komendant hufca, komendant chorągwi, Naczelnik ZHP
i Przewodniczący ZHP. - Wiem, jakie inne organizacje harcerskie działają w Polsce.
- Czytam książki o tematyce harcerskiej.
- Znam strukturę ZHP.
- Potrafię ocenić czynności życiowe (tętno i oddech), znam prawidłowe tętno dzieci
i dorosłych. Potrafię postąpić w przypadku utraty przytomności, ułożyć chorego w pozycji bocznej bezpiecznej. Umiem zastosować różne sposoby przenoszenia poszkodowanych. Potrafię postępować w przypadku zatrucia pokarmowego. - Odnalazłam/em na mapie miejsce, w którym się znajduję, poprowadziłam/em w czasie gry terenowej lub wycieczki zastęp wg mapy topograficznej. Na podstawie mapy topograficznej określiłam/em długość trasy, nachylenie terenu, przybliżony czas marszu, azymut na dany punkt. Zmierzyłam/em w terenie odległość i wysokość.
- Kierowałam/em budową urządzenia obozowego wg własnego projektu. Umiem sprawnie posługiwać się sprzętem pionierskim. Potrafię zawiązać co najmniej 10 węzłów i ich zastosowanie.
- Brałem udział w organizacji wycieczki zastępu lub drużyny.
- Wyrobiłam/em w sobie pożyteczne nawyki ekologiczne (oszczędzam wodę, gaszę światło, segreguję odpady).
- Wiem, co to jest park narodowy, park krajobrazowy i rezerwat przyrody. Wymienię kilka polskich parków narodowych oraz wskażę występujące w nich osobliwości przyrodnicze. Odwiedziłam/em jeden z parków narodowych, krajobrazowych lub rezerwatów.
Poszukiwanie pól służby
- Poznaję historię swojej miejscowości. Wiem, co wyróżnia ją spośród innych (np. znane postacie, historyczne wydarzenia, zabytki, sztuka ludowa).
- Wiem, na czym polega demokracja. Brałam/em udział w demokratycznym podejmowaniu decyzji.
W okresie próby uczestniczyłam/em w obozie lub zimowisku harcerskim oraz w co najmniej dwóch biwakach lub rajdach, zrealizowałam/em co najmniej trzy projekty, w tym przynajmniej jeden na rzecz środowiska (np. szkoły, osiedla). Zdobyłam/em w tym czasie przynajmniej trzy sprawności (dwugwiazdkowe lub trzygwiazdkowe).
Uwaga. Próbę można uzupełnić o dodatkowe wymagania przyjęte w środowisku.
SAMARYTANKA-ĆWIK
Poszukuję wzorów do naśladowania zgodnych z harcerskimi wartościami zawartymi w Prawie
i Przyrzeczeniu Harcerskim. Szukam sytuacji, w których mogę pomóc. Pracuję nad swoim charakterem. Wywiązuję się ze swoich obowiązków. Poszukuję swoich zainteresowań i pasji. Rozwijam je zdobywając wiedzę i umiejętności w wybranych dziedzinach. Współtworzę życie drużyny.
Do próby może przystąpić harcerka/harcerz, która/y:
- zdobyła/ył stopień pionierki/odkrywcy; jeśli nie posiada stopnia pionierki/odkrywcy, realizuje próbę samarytanki/ćwika poszerzoną o wiadomości i umiejętności zawarte
w wymaganiach poprzednich stopni; - aktywnie uczestniczę w życiu zastępu i drużyny.
Zalecany czas trwania próby: 9-12 miesięcy
Praca nad sobą
- Znam swoje dobre strony. Rozwijam je i potrafię je wykorzystać na rzecz innych.
- Poszukuję autorytetów. Czerpię z nich motywację do pracy nad sobą.
- Czynnie uczestniczę w formach rozwoju duchowego, np. kuźnica, dyskusja, rekolekcje, pielgrzymka.
- Racjonalnie organizuję własny czas. Planuje przebieg dnia, tygodnia.
- Znam zasady dobrego wychowania, potrafię ubrać się odpowiednio do sytuacji.
- Potrafię korzystać z osiągnięć postępu technicznego, przestrzegam przy tym zasad kultury (np. znam zasady netykiety, wiem, jak korzystać z telefonu komórkowego w miejscach publicznych, kontroluję czas spędzany przy komputerze).
- Udoskonaliłam/em swoją technikę uczenia się lub poprawiłam/em oceny z wybranych przedmiotów szkolnych.
- Systematycznie oszczędzam pieniądze na określony cel.
- Uczę się języka obcego i potrafię wykorzystać jego znajomość (np. przetłumaczyłam/em artykuł, nawiązałam/em korespondencję ze skautem lub skautką).
- Zrobiłam/em przegląd swego tygodniowego jadłospisu pod kątem wartości odżywczych, wyciągnęłam/wyciągnąłem wnioski i wprowadziłam/em poprawki na przyszłość. Znam skutki niedożywienia i przejadania się.
- Potrafię udzielić pierwszej pomocy, w razie potrzeby potrafię zastosować resuscytację (ogól czynności prowadzących do przywrócenia podstawowych czynności życiowych).
- Włączyłem się do prowadzenia gospodarstwa domowego. W trakcie próby przejąłem na siebie dodatkowe obowiązki.
- Załatwiłam/em sprawy organizacyjne biwaku, wycieczki, obozu (np. zakup biletu zbiorowego, ubezpieczenie, przygotowanie wykazu potrzebnego sprzętu, prowadzenie rachunków).
Doskonalenie harcerskie
- Wyspecjalizowałam/em się w wybranej dziedzinie harcerskiej (techniki harcerskie lub inna dziedzina pomocna w pracy drużyny). Kierowałam/em projektem dotyczącym tej dziedziny.
- Przeczytałam/em przynajmniej jedną książkę, która pogłębiła moją wiedzę o dziejach ruchu harcerskiego lub skautowego. Zaprezentuję innym (w zastępie, drużynie lub w klasie) wybrane zagadnienie lub znaczącą postać z dziejów harcerstwa.
- Zorganizowałam/em według własnego pomysłu akcję zarobkową w drużynie lub nawiązałam/am pożyteczne dla drużyny kontakty (z osobą, instytucją).
- Znam cele działania Związku Harcerstwa Polskiego.
Poszukiwanie pól służby
- Jestem wrażliwa/wy na potrzeby drugiego człowieka – świadomie i odpowiedzialnie podejmuje stałą służbę.
- Sporządziłam/em „mapę potrzeb” występujących w najbliższej okolicy i uczestniczyłam/em w projekcie (zadaniu) odpowiadającym na którąś ze wskazanych potrzeb.
- Orientuję się w bieżących wydarzeniach politycznych, gospodarczych i kulturalnych kraju.
- Znam najważniejsze prawa i obowiązki obywateli RP.
- Przeprowadziłam/em zwiad tematyczny (np. poznając przyrodę, kulturę, historię, współczesne życie społeczne i gospodarcze, poznając ciekawe osoby, mało znane miejsca, zapomniane pamiątki historyczne). Sporządziłam/em dokumentację zwiadu (zawierającą np. opisy, wywiady, pamiątki, fotografie, spis lektur na wybrany temat). W interesujący sposób przedstawiłam/em ją w drużynie.
W okresie próby uczestniczyłam/em w co najmniej trzech projektach. W czasie próby zdobyłam/em co najmniej trzy sprawności (dwugwiazdkowe i trzygwiazdkowe).
Uwaga. Próbę można uzupełnić o dodatkowe wymagania przyjęte w środowisku.
Harcerka orla-harcerz orli
W harcerskiej wędrówce przez życie odnajduje wzory do naśladowania. Kierując się Prawem Harcerskim buduję swój własny system wartości. Sama/m wyznaczam swoje cele. Wybieram swoją drogę życiową. Dążę do mistrzostwa w wybranych dziedzinach. Podejmuję wyzwania. Znajduję pole stałej służby.
Do próby może przystąpić harcerka/harcerz, która/y:
- zdobyła/ył stopień samarytanki/ćwika. Jeśli nie posiada stopnia samarytanki/ćwika, realizuje próbę harcerki orlej/harcerza orlego poszerzoną o wiadomości i umiejętności zawarte w wymaganiach poprzednich stopni,
- aktywnie uczestniczy w życiu drużyny,
- zrealizowała/ał próbę wędrowniczą i otrzymała/ał naramiennik wędrowniczy,
- wspólnie z opiekunem przygotowała/ał indywidualny program próby.
Zalecany czas trwania próby: 12–18 miesięcy
Wymagania stopnia wyznaczają płomienie wędrowniczej watry
Siła ciała
- Prowadzę higieniczny tryb życia i doskonalę swoją sprawność fizyczną. Znam granice swojej wytrzymałości fizycznej.
- Zaplanowałam/em i zorganizowałam/em wędrówkę o charakterze wyczynu.
Siła rozumu
- Samodzielnie planuję swój czas. Znam podstawowe zasady dobrego planowania czasu.
- Rozsądnie gospodaruję własnymi i powierzonymi zasobami finansowymi. Opracowałam/em sposób sfinansowania wybranego przedsięwzięcia i zrealizowałam/em go.
- Pogłębiam swoją wiedzę i umiejętności w różnych dziedzinach aktywności (nauka i kultura).
- Znalazłam/em dziedzinę, w której chcę osiągnąć mistrzostwo. Mam już w niej osiągnięcia.
Siła ducha
- Na podstawie Prawa Harcerskiego buduję swój system wartości. Potrafię otwarcie
i konsekwentnie go bronić. - Samodzielnie podejmuję stałą służbę w dziedzinie życia duchowego.
- Staram się zrozumieć innych i uznaję ich prawo do odmienności. Poznałam/em kilka kultur (np. narodowych, wyznaniowych).
- Staram się żyć w harmonii z naturą.
- Pielęgnuję więzi rodzinne.
- Znalazłam/em swoje miejsce w grupie rówieśniczej (dokonując świadomych wyborów
i zachowując własny system wartości). - Pokonałam/em jedną ze swoich słabości.
- Dziedziny swoich zainteresowań porównałam/em z potrzebami środowiska. W ten sposób określiłam/em swoje pole służby. Pełniłam/em służbę przez wyznaczony czas.
Formą zakończenia próby jest wędrówka umożliwiająca własne, wewnętrzne podsumowanie próby. Sposób odbywania wędrówki zależy od tradycji środowiska.
Uwaga. Próbę można uzupełnić o dodatkowe wymagania przyjęte w środowisku.
HARCERKA RZECZYPOSPOLITEJ-HARCERZ RZECZYPOSPOLITEJ
Mam własny system wartości wynikający z Prawa Harcerskiego. Kieruję się nim we wszystkich aspektach swojego życia. Potrafię godzić pełnione przeze mnie role, np. w rodzinie, w szkole,
w pracy, w działalności społecznej. Osiągam mistrzostwo w wybranych dziedzinach aktywności. Jestem świadomą/ym obywatelką/em RP. Swoją postawą i postępowaniem prezentuję harcerski styl życia.
Do próby może przystąpić harcerka/harcerz, która/y:
- zdobyła/ł stopień harcerki orlej/harcerza orlego,
- wspólnie z opiekunem przygotowała/ał indywidualny program swojej próby.
Zalecany czas trwania próby: 12–24 miesiące
Wymagania na stopień wyznaczają polana wędrowniczej watry:
· Praca nad sobą
· Służba
· Poszukiwanie swojego miejsca w społeczeństwie
Indywidualne zadania próby harcerki Rzeczypospolitej-harcerza Rzeczypospolitej harcerka/harcerz buduje zgodnie z trzema wymienionymi kierunkami pracy wędrowniczej. W pracy nad sobą umacnia swoje zalety i niweluje wady oraz słabości. Dba o zdrowie i kondycję fizyczną. Rozwija swoją osobowość przez udział w różnych formach życia duchowego i kulturalnego. Pełni stałą służbę, która przynosi wymierne efekty. Poszukując swojego miejsca w społeczeństwie, konsekwentnie realizuje swój pomysł na życie: w nauce i w pracy, w rodzinie, rozwijając pasje
i zainteresowania. Zna swoje prawa i obowiązki, wynikające z pełnionych ról społecznych, stara się wywiązywać z nich jak najlepiej. Wie, na czym opiera się system państwa prawa, zna w nim swoje miejsce. Szuka drogi osiągnięcia samodzielności ekonomicznej.
